Với hơn 80% diện tích tự nhiên là đất lâm nghiệp, xã Nghĩa Tá (tỉnh Thái Nguyên) xác định phát triển kinh tế rừng theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với chế biến sâu là hướng đi chiến lược trong xây dựng nông thôn mới.

           Thực tiễn cho thấy, lâm nghiệp đã và đang trở thành trụ cột kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững cho người dân địa phương.Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, bài toán nâng cao thu nhập cho người dân luôn được Nghĩa Tá đặt ở vị trí trung tâm. Với đặc thù là xã miền núi, quỹ đất sản xuất nông nghiệp hạn chế, việc khai thác và phát huy thế mạnh rừng trở thành lựa chọn tất yếu. Đây không chỉ là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững lâu dài cho địa phương.

            Nghĩa Tá đang từng bước xây dựng các định hướng chiến lược cho giai đoạn tiếp theo. Trọng tâm là rà soát, điều chỉnh quy hoạch lâm nghiệp, xác định rõ các vùng trồng rừng tập trung; tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật từ khâu chọn giống cây chất lượng cao đến quy trình trồng, chăm sóc, khai thác. Cùng với đó, xã chú trọng phát triển các hình thức liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, khuyến khích thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác lâm nghiệp; đẩy mạnh liên kết giữa hộ trồng rừng với doanh nghiệp chế biến thông qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm, bảo đảm đầu ra ổn định và giá cả hợp lý. Một trong những hướng đi được Nghĩa Tá đặc biệt quan tâm là phát triển chế biến sâu, từng bước chuyển dịch từ bán gỗ tròn, gỗ xẻ thô sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao; đồng thời xây dựng và quảng bá nhãn hiệu sản phẩm lâm nghiệp địa phương, hướng tới các chứng nhận quản lý rừng bền vững.

           Đồng chí Trần Trung Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Tá cho biết: “Ngành lâm nghiệp hiện chiếm khoảng 40% trong cơ cấu kinh tế của xã. Kinh tế rừng đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều từ 28,72% năm 2020 xuống còn khoảng 18% vào năm 2025. Những con số này cho thấy vai trò “đòn bẩy” của kinh tế rừng trong nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Vì vậy, xã xác định lâm nghiệp là hướng phát triển chủ đạo, gắn trồng rừng với chế biến và tiêu thụ sản phẩm để nâng cao giá trị.”

          Để cải thiện đời sống và tạo sinh kế bền vững cho người dân, Nghĩa Tá không có con đường nào khác ngoài việc tổ chức lại sản xuất lâm nghiệp theo hướng hiệu quả, bài bản hơn. Những năm qua, người dân trong xã chủ yếu trồng keo, mỡ, quế và bồ đề… các loại cây phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, dễ canh tác và cho hiệu quả kinh tế ổn định. Trong đó, cây quế được đánh giá là cây trồng tiềm năng, không chỉ mang lại giá trị từ khai thác vỏ, mà còn mở ra hướng chế biến sâu như tinh dầu quế, quế thanh, bột quế… là những sản phẩm có giá trị thương mại cao. Cùng với lợi thế về tài nguyên rừng, Nghĩa Tá còn có nguồn lao động tại chỗ dồi dào, khi 98% dân số là người dân tộc thiểu số với truyền thống lâu đời trong trồng, chăm sóc và khai thác rừng. Đặc biệt, xã nằm trên tuyến Quốc lộ 3C, giáp ranh tỉnh Tuyên Quang, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, vận chuyển lâm sản và kết nối với các thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh.

           Từ định hướng chung đó, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích rừng, xem đây là hướng làm ăn lâu dài. Năm 2013, ông Triệu Du Vuông, thôn Bản Bẳng bắt tay vào trồng rừng với suy nghĩ “lấy ngắn nuôi dài”. Toàn bộ tiền tích lũy được, ông dành để đầu tư mua giống, thuê nhân công trồng rừng, mỗi năm tăng thêm một ít diện tích. Từ chỗ chỉ có khoảng 5 ha, đến nay gia đình anh Vuông đã sở hữu hơn 15 ha đất đồi rừng, trong đó 10 ha đã đến kỳ khai thác, mang lại thu nhập ổn định.

           Từ những mô hình điển hình như gia đình ông Triệu Du Vuông, bức tranh lâm nghiệp của Nghĩa Tá ngày càng rõ nét. Hiện toàn xã có hơn 13.557 ha đất lâm nghiệp, chiếm 81,24% diện tích tự nhiên; tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 80%, thuộc nhóm cao trên địa bàn tỉnh. Riêng diện tích trồng rừng hiện đạt 5.323 ha, tạo nền tảng quan trọng để địa phương phát triển lâm nghiệp theo hướng hàng hóa, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn.

          Khi diện tích và chất lượng rừng được nâng lên, hiệu quả kinh tế từ lâm nghiệp cũng ngày càng rõ rệt. Giai đoạn 2020 - 2025, tổng sản lượng gỗ khai thác của xã Nghĩa Tá đạt 492.015 m³, với giá trị trên 787,224 tỷ đồng. Bình quân mỗi hộ dân tham gia trồng rừng có thu nhập trên 120 triệu đồng/năm, mức thu nhập đáng kể đối với một xã miền núi còn nhiều khó khăn. Không chỉ tạo nguồn thu trực tiếp, kinh tế rừng còn góp phần giải quyết việc làm tại chỗ thông qua các khâu trồng, chăm sóc, khai thác, sơ chế và vận chuyển lâm sản, giúp nhiều lao động địa phương có thu nhập ổn định, hạn chế tình trạng lao động trẻ rời quê đi làm ăn xa.

          Phát huy thế mạnh lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững, Nghĩa Tá đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo chiều sâu, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của địa phương trong những năm tới.